خود شیفته، ترجمه لغت Narcissism (نارسیسیسم) است و از یک افسانه یونانی گرفته شده است که درآن مرد جوانی به نام نارسیوس عکس خود را در آب می بیند وبه تصور حوری دریایی عاشقش شده و به آب می پرد و غرق می شود.

خودشیفته یکی از انواع اختلال شخصیت دسته B است. افراد مبتلا به آن خود را در مرکز جهان تصور کرده و فکر می‌کنند و بهتر از آنان در دنیا وجود ندارد. البته ممکن است آن‌ها در واقعیت هم فردی زیبا و موفق باشند اما خودشیفتگی به این معناست که در باور خود اغراق کرده و به هیچ فرد دیگری توجه نمی‌کنند. آنان فقط خود را لایق توجه و تمجید دانسته و هیچ عیب و نقصی در خود نمی‌بینند.
گرچه دوست داشتن خود، ویژگی مطلوبی است ولی زیاده‌روی در آن، باعث به‌وجود‌آمدن مشکلاتی می‌شود که هم فرد وهم اطرافیان را می‌آزارد. خودشیفتگی می‌تواند یک مانع‌جدی وعامل‌منفی در‌روابط میان فردی باشد.
امروزه شبکه‌های اجتماعی بخش زیادی از زندگی ما را پر کرده‌اند و به دلیل اهمیت آنها، پژوهشگران درباره ارتباط خودشیفتگی و رفتار ما در شبکه‌های اجتماعی بحث‌های زیادی مطرح می‌کنند. به‌طور کلی میزان رفتارهای خودشیفتگی در شبکه‌های مجازی در حال افزایش است زیرا ورود به شبکه‌های اجتماعی ما را در معرض مخاطبان قرار می‌دهد.لذا به‌صورت آگاهانه یا ناخوداگاه تمایل داریم امتیازات خود را در این شبکه‌ها معرفی کنیم.

در نتیجه تصویر قابل ستایش و زیبایی به دیگران ارائه می‌کنیم، اما از این نکته غافل هستیم که با این شیوه به سوی خودشیفتگی پیش می‌رویم، ولی زمانی فرا خواهد رسید که متوجه می شویم، با تصویری که ساخته‌ایم فاصله فراوانی داریم. در این هنگام آسیب روانشناختی شدیدی را تجربه می‌کنیم. مطابق نتایج تحقیقات، کسانی که وقت بیشتری صرف ابراز رفتارهای خودشیفته در شبکه‌های اجتماعی داشتند بیشتر آسیب می‌بینند.

بنابر‌این باید با علائم خودشیفتگی در شبکه‌های اجتماعی آشنا باشیم. این افراد معمولا زمانی بیش از حد را در شبکه‌های اجتماعی سپری می‌کنند. بیشتر تمایل دارند از افتخارات خود صحبت کنند. به‌صورت اجبار گونه‌ای اصرار به شمارش لایک‌های خود دارند. بیشتر ترجیح می‌دهند عکس‌های ناب و زیبا از خود منتشر کنند و خود را به‌گونه‌ای متمایز نشان دهند.

براساس DSM-5 (راهنمای رسمی تشخیصی،آماری اختلالات روانی) معیارهای اختلال شخصیت خودشیفتگی عبارت اند از:
– احساس نیاز شدید به تحسین‌شدن.
– خودمهم‌پنداریِ بیش‌از حد و فقدان توان هم‌دلی با دیگران.
– رؤیاپردازی دربارۀ موفقیت‌های نامحدود.
– میل بی‌حد به جلب‌توجه دیگران و درعین‌حال واکنش سرد به دیگران.
– انتخاب دوستان براساس پرستیژ و موقعیت اجتماعی و فارغ از ارزش‌های اخلاقی و شخصیتی.
درصد زیادی از خودنمایی ها در جامعه و فضای مجازی ریشه در یکی از این سه علت دارد، فرد خودنمایا گرفتار خودشیفتگی است، یا خودکم بینی و یا تاییدطلبی.
بنابراین اگر این رفتارها را در خود می‌بینیم قطعا در معرض آسیب قرار داریم و توصیه می‌شود با متخصص سلامت روان مشورت کنید.

  • نویسنده : عباس امیدی، مشاور مدارس وخانواده
  • منبع خبر : طلیعه زاگرس